Στις 31 Οκτωβρίου 2025, μέλη του Δικτύου Πράσινων Αυτοδιοικητικών συναντήθηκαν στο ζεστό και φιλόξενο «οικολογικό στέκι» και συνδέθηκαν διαδικτυακά με αυτοδιοικητικούς από όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό. Στόχος της Ημερίδας ήταν να αναδειχθούν τα θέματα που συγκροτούν το διακριτό πράσινο στίγμα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, ενόψει του συνεδρίου της ΚΕΔΕ και του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης που πρόκειται να τεθεί σε διαβούλευση.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Νίκος Χρυσόγελος, Αντιδήμαρχος Αθήνας, πραγματοποίησε μια ιδιαίτερα ουσιαστική παρέμβαση, αναδεικνύοντας πώς η κλιματική πολιτική μπορεί και πρέπει να συνδέεται άμεσα με τα κοινωνικά προβλήματα, την ενεργειακή και στεγαστική φτώχεια, αλλά και με τη δημοκρατία στην καθημερινότητα.

«Εγώ δεν έχω να πληρώσω το νοίκι» – Γιατί ο κόσμος δεν βλέπει τη σύνδεση με το κλίμα

Ο Νίκος Χρυσόγελος ξεκίνησε από μια σκληρή διαπίστωση:
πολλοί πολίτες, ειδικά στην Ελλάδα, αντιμετωπίζουν τόσο σοβαρά προβλήματα επιβίωσης – ενοίκια, λογαριασμούς ρεύματος, ακρίβεια στο φαγητό – ώστε όταν ακούν για «κλίμα» και «περιβάλλον» το θεωρούν ένα ακόμη, ξένο πρόβλημα.

«Όταν σου λέει ο άλλος δεν έχω να πληρώσω το νοίκι, δεν έχω να πληρώσω το ρεύμα, δεν μπορεί να καταλάβει εύκολα ότι όλα αυτά συνδέονται με την κλιματική κρίση και με το πώς οργανώνεται η οικονομία και η πολιτική», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Γι’ αυτό, όπως τόνισε, χρειάζεται μια εντελώς διαφορετική επικοινωνία:
να εξηγείται ξεκάθαρα ότι η κλιματική πολιτική δεν είναι “πολυτέλεια” για το μέλλον, αλλά εργαλείο λύσης σημερινών κοινωνικών προβλημάτων.

Κατάρρευση παραγωγικών περιοχών και διεύρυνση ανισοτήτων

Ο Αντιδήμαρχος στάθηκε ιδιαίτερα στις τεράστιες καταστροφές των τελευταίων ετών:
πυρκαγιές και πλημμύρες σε Έβρο, Θεσσαλία, Εύβοια και άλλες περιοχές, που δεν κατέστρεψαν μόνο το περιβάλλον, αλλά και ολόκληρη την παραγωγική βάση.

Αναφέρθηκε:

• στην κατάρρευση της γεωργίας και της κτηνοτροφίας,
• στη διάλυση παλιών κυκλικών, τοπικών οικονομιών,
• στο αυξανόμενο κόστος ζωοτροφών, λιπασμάτων και ενέργειας,
• στα σκάνδαλα και τις στρεβλώσεις που υπονομεύουν τη βιολογική γεωργία και μελισσοκομία.

Η κλιματική κρίση, είπε, συναντά ένα πολιτικό σύστημα που ενισχύει τη διαφθορά, δεν προστατεύει τις τοπικές κοινωνίες και εντείνει τις ανισότητες. Το αποτέλεσμα είναι:

• να διαλύεται το παραγωγικό μοντέλο,
• να φεύγουν οι νέοι – συχνά υψηλά καταρτισμένοι – στο εξωτερικό,
• να αδειάζουν ολόκληρες περιοχές από τον πιο δυναμικό πληθυσμό τους.

Κλιματική πολιτική: κοινωνικά δίκαιη, δημοκρατική, με συμμετοχή

Ο Νίκος Χρυσόγελος υπογράμμισε ότι χρειαζόμαστε ένα κλιματικό σχέδιο που:

• είναι κοινωνικά δίκαιο,
• αντιμετωπίζει ενεργειακή, κινητική και διατροφική φτώχεια,
• ενισχύει – και δεν υπονομεύει – τη δημοκρατία και τη συμμετοχή.

Η κλιματική διακυβέρνηση και η κλιματική ουδετερότητα, σημείωσε, δεν μπορούν να επιτευχθούν χωρίς τους πολίτες. Δεν είναι τεχνικό θέμα, ούτε υπόθεση μόνο της τεχνολογίας. Είναι νέο μοντέλο διακυβέρνησης, που απαιτεί:

• συν-σχεδιασμό,
• συμμετοχή στις αποφάσεις,
• κλιματικά σχέδια που χτίζονται «από κάτω προς τα πάνω».

Το παράδειγμα των «School Streets» και τα εμπόδια της γραφειοκρατίας

Φέρνοντας ένα πολύ συγκεκριμένο παράδειγμα, ο Αντιδήμαρχος Αθήνας μίλησε για τις προσπάθειες πεζοδρόμησης έξω από σχολεία (School Streets):

• Το πρώτο εμπόδιο είναι η αντίδραση για τις θέσεις στάθμευσης.
  «Μα θα κοπούν θέσεις πάρκινγκ», είναι η συνήθης αντίδραση, πριν καν συζητηθεί ότι οι δρόμοι έξω από τα σχολεία πρέπει να είναι ασφαλείς για τα παιδιά.
• Το δεύτερο εμπόδιο είναι η ίδια η γραφειοκρατία:
  για να γίνει ένας μικρός πεζόδρομος έξω από σχολείο, χρειάζεται ΦΕΚ, ειδικές διαδικασίες και μπορεί να απαιτηθούν τρία χρόνια.

Αυτή η εμπειρία, όπως περιέγραψε, δείχνει πόσο δύσκολο είναι να εφαρμοστούν ακόμη και αυτονόητα μέτρα ασφάλειας και ποιότητας ζωής, όταν το σύστημα είναι φτιαγμένο για να προστατεύει το αυτοκίνητο και τη στασιμότητα.

Ενεργειακές κοινότητες: από τα επιδόματα στην αυτοπαραγωγή ενέργειας

Κεντρικό σημείο της παρέμβασης αποτέλεσε η ενεργειακή μετάβαση και ο ρόλος των ενεργειακών κοινοτήτων.

Ο Νίκος Χρυσόγελος άσκησε σκληρή κριτική στις επιλογές της κεντρικής πολιτικής:

• πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης για τις ενεργειακές κοινότητες «στράβωσαν» στο αποτυχημένο μοντέλο «Απόλλων» και χάθηκαν,
• την ίδια στιγμή η χώρα έδωσε 10–12 δισ. ευρώ σε επιδοτήσεις λογαριασμών ενέργειας, που σε μεγάλο βαθμό μετατράπηκαν σε υπερκέρδη των εταιρειών ενέργειας,
• η έξοδος από τον λιγνίτη συνοδεύτηκε όχι από άλμα στις ΑΠΕ με κοινωνική συμμετοχή, αλλά από νέα εξάρτηση από το φυσικό αέριο, το LNG και τις πετρελαϊκές.

Μίλησε για την εμπειρία δημιουργίας ενεργειακής κοινότητας στον Δήμο Αθηναίων, αλλά και από την προσωπική του εμπειρία με φωτοβολταϊκά και σωστή ενεργειακή αναβάθμιση κατοικίας, όπου – όπως είπε – «εδώ και δύο-τρία χρόνια δεν πληρώνω κόστος ενέργειας».

Αυτό, υπογράμμισε, θα μπορούσε να είναι εργαλείο κοινωνικής πολιτικής:

• αντί για επιδόματα 50 ή 100 ευρώ για να πληρώνονται φουσκωμένοι λογαριασμοί,
• επενδύσεις σε φωτοβολταϊκά, ενεργειακές κοινότητες και εξοικονόμηση,
• ώστε χιλιάδες νοικοκυριά να βγουν από την ενεργειακή φτώχεια.

Επισήμανε επίσης ότι η Ελλάδα θα λάβει περίπου 4,8 δισ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, που – θεωρητικά – προορίζονται για την αντιμετώπιση ενεργειακής και κινητικής φτώχειας. Ωστόσο υπάρχει σοβαρός κίνδυνος αυτά τα χρήματα να κατευθυνθούν ξανά σε μεγάλες εταιρείες και μεγάλα έργα, αντί να φτάσουν στους ίδιους τους πολίτες και στις γειτονιές.

Τριπλή κρίση: ενέργεια, στέγη, διατροφή

Ο Νίκος Χρυσόγελος περιέγραψε τη σημερινή κατάσταση ως μια τριπλή κρίση:

1. Ενεργειακή κρίση – Πολίτες που δεν μπορούν να πληρώσουν ρεύμα, θέρμανση, καύσιμα.
2. Στεγαστική κρίση – Ραγδαία μείωση της ιδιοκατοίκησης, αύξηση των ενοικίων, μεγάλα ποσοστά αδυναμίας πληρωμής ενοικίου.
3. Κρίση στο φαγητό και τη διατροφή –
   • κατάρρευση του παραγωγικού συστήματος λόγω κλιματικής κρίσης,
   • στροφή σε βιομηχανική, εισαγόμενη τροφή, ιδίως σε νησιά όπου το 95% πλέον των τροφίμων εισάγεται,
   • αυξημένο κόστος, ειδικά σε περιοχές με έντονο τουρισμό, όπου οι μόνιμοι κάτοικοι δυσκολεύονται να ζήσουν.

Όλα αυτά, όπως τόνισε, δεν είναι άσχετα από την κλιματική κρίση και το παραγωγικό μοντέλο. Αντίθετα, συνδέονται άμεσα και πρέπει να αντιμετωπιστούν μαζί.

Πόλη για τους ανθρώπους, όχι για τα αυτοκίνητα

Ο Αντιδήμαρχος Αθήνας αναφέρθηκε και στο θέμα των μετακινήσεων:

• στην εξάρτηση από το ΙΧ,
• στο άγχος για το παρκάρισμα,
• στο υψηλό κόστος καυσίμων,
• στα ατελείωτα μποτιλιαρίσματα.

Αντιπρότεινε ένα μοντέλο πόλης όπου:

• οι πολίτες έχουν αξιόπιστες και συχνές δημόσιες συγκοινωνίες,
• ποδηλατόδρομους και ασφαλή δίκτυα πεζής μετακίνησης,
• λιγότερα αυτοκίνητα και περισσότερο ελεύθερο δημόσιο χώρο.

Αναφέρθηκε ως παράδειγμα στο πρόσφατο δημοψήφισμα στη Ζυρίχη, όπου η συζήτηση μετατοπίστηκε από το «πιο γρήγορα και περισσότερα αυτοκίνητα» στο «καλύτερα: καλύτερες συγκοινωνίες, καλύτερες διαδρομές με ποδήλατο και με τα πόδια».

Παράλληλα θύμισε ότι η κλιματική κρίση και η ρύπανση οδηγούν σε χιλιάδες πρόωρους θανάτους, ιδίως σε μεγάλες πόλεις όπως η Αθήνα, και ότι για πρώτη φορά οι θάνατοι είναι πολλαπλάσιοι των γεννήσεων – χωρίς αυτό να απασχολεί σοβαρά τη δημόσια συζήτηση.

Πράσινες γειτονιές, σχολεία-οάσεις και αλλαγή κανόνων

Στο κλείσιμο της παρέμβασής του, ο Νίκος Χρυσόγελος μίλησε για την ανάγκη να σχεδιάσουμε:

• γειτονιές με πράσινες ταράτσες και πράσινους τοίχους,
• συστήματα δροσισμού με βάση τη φύση,
• σχολικές αυλές με δέντρα, σκιά και μικρά οικοσυστήματα, όχι απλώς γήπεδα μπάσκετ σε τσιμέντο,
• αξιοποίηση ακαλύπτων πολυκατοικιών ως κοινών μικρών κήπων.

Τόνισε επίσης ότι πρέπει να αλλάξουν και οι κανονισμοί:
σήμερα, μέτρα όπως η σκίαση με φυσικά μέσα, οι πράσινες ταράτσες ή οι φυτεύσεις σε σχολεία δεν υπολογίζονται επίσημα ως ενεργειακή αναβάθμιση, παρότι μειώνουν σημαντικά τη θερμική επιβάρυνση και την κατανάλωση ενέργειας.

Να γίνουμε τολμηροί – Να δείξουμε τι σημαίνει πράσινη πολιτική

Ο Νίκος Χρυσόγελος έκλεισε υπογραμμίζοντας ότι χρειάζεται πολιτική τόλμη – όχι σε μεγάλα λόγια, αλλά σε συγκεκριμένες, πρακτικές ιδέες που οι πολίτες αναγνωρίζουν και επιθυμούν:

• κλιματική πολιτική που ρίχνει το κόστος ζωής,
• ενέργεια από ΑΠΕ στις γειτονιές με τη συμμετοχή των κατοίκων,
• πόλεις που προστατεύουν την υγεία και τη ζωή,
• μετακινήσεις χωρίς άγχος και οικονομική αιμορραγία,
• ενίσχυση της συμμετοχής και της δημοκρατίας.

«Πρέπει να δείξουμε καθαρά ποια είναι η διαφορά μιας πράσινης πολιτικής από αυτό που διαχειρίζεται σήμερα το πολιτικό σύστημα με τόσο αναποτελεσματικό τρόπο», ήταν το κεντρικό μήνυμα της παρέμβασής του.

Δείτε εδώ το video της παρουσίασης