Στις 31 Οκτωβρίου 2025, μέλη του Δικτύου Πράσινων Αυτοδιοικητικών συναντήθηκαν στο φιλόξενο οικολογικό στέκι και συνδέθηκαν διαδικτυακά με αυτοδιοικητικούς από όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό. Στόχος της Ημερίδας ήταν να αναδειχθούν τα θέματα που συγκροτούν το διακριτό πράσινο στίγμα στην τοπική αυτοδιοίκηση, ενόψει του συνεδρίου της ΚΕΔΕ και του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης που αναμένεται να τεθεί σε διαβούλευση.

Στο πλαίσιο αυτό, ο τέως Περιφερειακός Σύμβουλος Βορείου Αιγαίου, Ηλίας Γιαννίρης, έκανε μια πυκνή και ουσιαστική παρέμβαση για τη βιώσιμη κινητικότητα και τον ριζικό επανασχεδιασμό των μεταφορών, τόσο σε αστικό όσο και σε εθνικό επίπεδο, με κριτήριο την κλιματική κρίση και την ποιότητα ζωής.

Βιώσιμη πόλη για να υπάρχει βιώσιμη κινητικότητα

Ο Ηλίας Γιαννίρης ξεκίνησε από μια βασική αρχή:
δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη κινητικότητα χωρίς βιώσιμη πόλη.

Τόνισε ότι οι προτάσεις των Πράσινων για τις μεταφορές πρέπει να υπηρετούν ξεκάθαρα τη μείωση του αποτυπώματος στην κλιματική αλλαγή και αυτό δεν μπορεί να γίνει χωρίς τη συμμετοχή των πολιτών και της τοπικής κοινωνίας. Η κινητικότητα, σημείωσε, δεν είναι απλώς τεχνικό ζήτημα, αλλά βαθιά κοινωνικό και πολιτικό.

Στο αστικό επίπεδο, περιέγραψε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο:

• Διάδρομοι αποκλειστικής κυκλοφορίας μέσων σταθερής τροχιάς
• Δημοτικές συγκοινωνίες με τακτικό, αξιόπιστο δίκτυο
• Περιφερειακά πάρκινγκ έξω από τον κεντρικό ιστό και τις πυκνοκατοικημένες γειτονιές
• Συστηματική προστασία, καταγραφή και ενίσχυση του αστικού πρασίνου όχι αποσπασματικά, αλλά ως δίκτυο που συνδέει πάρκα, ρέματα, αρχαιολογικούς χώρους, σχολεία, πεζοδρόμους, κατακόρυφο πράσινο κ.λπ.

Τρία δίκτυα μέσα στην πόλη: ΙΧ – Πράσινο & πεζοί – Ποδήλατο & ΜΜΜ

Ο κ. Γιαννίρης περιέγραψε την πόλη ως ένα πεδίο όπου συνυπάρχουν – ή συγκρούονται – τρία βασικά δίκτυα:

1. Δίκτυο ΙΧ / οδικό δίκτυο
   Ιδιωτικά αυτοκίνητα, ταξί, μηχανάκια – το δίκτυο που σήμερα κυριαρχεί.
2. Δίκτυο πρασίνου & ήπιας κινητικότητας
   Πάρκα, πράσινοι διάδρομοι, πεζόδρομοι, πλατιά πεζοδρόμια με δέντρα, ποδηλατόδρομοι.
3. Δίκτυο μαζικών μεταφορών
   Λεωφορεία, τραμ, μετρό, προαστιακός.

Πατώντας σε έρευνες μετακινήσεων στην Αθήνα (Athens Transport, ΟΑΣΑ), σημείωσε ενδεικτικά ότι:

• περίπου 42% των μετακινήσεων γίνονται με ΙΧ,
• γύρω στο 38,5% με τα πόδια,
• περίπου 13% με ταξί,
  ενώ το ποδήλατο παραμένει σε εξαιρετικά χαμηλά ποσοστά.

Αυτό δείχνει πως, παρότι η πόλη έχει ήδη «κρυφό δυναμικό» πεζής μετακίνησης, το ΙΧ εξακολουθεί να κυριαρχεί στον σχεδιασμό των δρόμων και των υποδομών.

Πεζοδρόμια, ποδηλατόδρομοι και προσβασιμότητα για όλους

Κεντρική θέση στην παρέμβασή του είχε το ζήτημα της προσβασιμότητας και του σχεδιασμού του δρόμου με επίκεντρο τον άνθρωπο:

• Πεζοδρόμια τουλάχιστον 1,5 μέτρου πλάτος,
• Δεντροστοιχίες και «αξονικό πράσινο» κατά μήκος των πεζοδρομίων,
• Συνεκτικό δίκτυο ποδηλατόδρομων, όχι αποσπασματικά κομμάτια,
• Μέριμνα για ΑμεΑ, ηλικιωμένους, γονείς με καροτσάκια – όλους όσοι σήμερα «δεν φαίνονται» στην πόλη, σαν να μην υπάρχουν.

Όπως σημείωσε, βιώσιμη αστική κινητικότητα δεν υπάρχει χωρίς μέτρα που:

• περιορίζουν τη χρήση του ΙΧ,
• διευκολύνουν το περπάτημα και το ποδήλατο,
• αναβαθμίζουν τα μέσα μαζικής μεταφοράς.

Από το χάος του αυτοκινήτου στις πόλεις του ποδηλάτου

Ο Ηλίας Γιαννίρης επεσήμανε ότι πόλεις που σήμερα αποτελούν παγκόσμια παραδείγματα ποδηλατικής κουλτούρας – όπως η Ολλανδία ή οι Βρυξέλλες – τη δεκαετία του ’70 θύμιζαν την Αθήνα: χάος αυτοκινήτου, έλλειψη χώρου για ανθρώπους. Μέσα από συνειδητές πολιτικές αποφάσεις, σταδιακά ανέτρεψαν το μοντέλο.

Ανέφερε ως παράδειγμα την εφαρμογή του δακτυλίου:
αφού ήδη δεχτήκαμε ότι «τα μισά αυτοκίνητα μπαίνουν», το επόμενο βήμα μπορεί – με αντίστοιχες εναλλακτικές – να είναι ακόμα πιο ριζικό. Συνδυαστικά με περιμετρικά γκαράζ, μπορεί να απελευθερωθεί πολύτιμος δημόσιος χώρος για πεζούς, ποδήλατα και πράσινο.

Γερασμένος στόλος – ανάγκη για στροφή στις σιδηροδρομικές και καθαρές μεταφορές

Η παρέμβαση του Ηλία Γιαννύρη επεκτάθηκε και στο εθνικό δίκτυο μεταφορών:

• Η Ελλάδα έχει έναν από τους πιο γερασμένους στόλους φορτηγών και λεωφορείων στην Ευρώπη,
• Ο στόλος ΙΧ πλησιάζει τα 10 εκατομμύρια οχήματα, με μέσο όρο ηλικίας πολύ υψηλό,
• Ο σιδηρόδρομος αντί να ενισχύεται, συρρικνώνεται ως μερίδιο μεταφορών.

Πρότεινε ένα διπλό σενάριο μετάβασης:

• Να ανανεωθεί περίπου το 50% των φορτηγών, ενώ το άλλο 50% των εμπορευματικών μεταφορών άνω των 300 χλμ. να μεταφερθεί στον σιδηρόδρομο.
• Αντί για πλήρη ηλεκτροκίνηση του στόλου ΙΧ «όπως είναι», το 50% των παλιών ΙΧ να αντικατασταθεί με ηλεκτρικά και το υπόλοιπο 50% του κόστους/χώρου να επενδυθεί σε:
  • ποδηλατόδρομους,
  • πλάτυνση πεζοδρομίων,
  • δίκτυα πρασίνου και ελεύθερων χώρων.

Στόχος, όπως τόνισε, δεν είναι να έχουμε απλώς «καθαρά αυτοκίνητα» που πιάνουν τον ίδιο χώρο, αλλά λιγότερα αυτοκίνητα και περισσότερο χώρο για ανθρώπους, ΜΜΜ, ποδήλατο και πράσινο.

Σιδηρόδρομος, ακτοπλοΐα και νέα καύσιμα

Ο κ. Γιαννύρης αναφέρθηκε στην ευρωπαϊκή στόχευση:

• μέχρι το 2030, 30% των εμπορευματικών μεταφορών άνω των 300 χλμ. να γίνεται με σιδηρόδρομο,
• διπλασιασμός των επιβατικών δρομολογίων μέχρι το 2030 και τριπλασιασμός μέχρι το 2050.

Παράλληλα, έθεσε ζητήματα:

• αναβάθμισης της ταχύτητας και αξιοπιστίας των τρένων (π.χ. Αθήνα–Θεσσαλονίκη σε χρόνο ανταγωνιστικό με το αεροπλάνο),
• σύνδεσης των σιδηροδρομικών γραμμών με λιμάνια και αεροδρόμια,
• επαναλειτουργίας γραμμών που έκλεισαν, ώστε να συνδεθούν ξανά πόλεις που σήμερα εξυπηρετούνται μόνο με λεωφορεία.

Για τις θαλάσσιες μεταφορές, υπογράμμισε την ανάγκη:

• για ηλεκτροκίνηση στην ακτοπλοΐα,
• για νέες μορφές θαλάσσιας αστικής μετακίνησης (π.χ. «θαλάσσιο μετρό» στη Θεσσαλονίκη),
• για αξιοποίηση της πλεονάζουσας ενέργειας (ΑΠΕ) στη φόρτιση σκαφών και άλλων οχημάτων.

Στο πεδίο των καυσίμων, ανέδειξε την ανάγκη στροφής σε νέους τύπους, όπως μίξεις βιοαερίου ή υδρογόνου με φυσικό αέριο, αντί της μονοκαλλιέργειας του πετρελαίου.

Κριτική στο μοντέλο μεγάλων εργολάβων – Η πολιτική διάσταση

Ο Ηλίας Γιαννίρης άσκησε έντονη κριτική στη σημερινή κατεύθυνση των μεταφορικών πολιτικών, που συχνά:

• αναθέτουν τις λύσεις σε μεγάλους ιδιώτες εργολάβους και παραγωγούς τεχνολογίας,
• οδηγούν σε υπερτιμημένα οδικά έργα,
• συντηρούν «καρτέλ» σε κατασκευές και ακτοπλοΐα.

Υπογράμμισε ότι οι τεχνολογικές λύσεις από μόνες τους δεν αρκούν.
Χρειάζονται αλλαγές προτεραιοτήτων, θεσμικός σχεδιασμός και κυρίως συμμετοχή των πολιτών.

«Μικρές δομικές αλλαγές, μεγάλο οραματικό βήμα»

Κλείνοντας, ο Ηλίας Γιαννύρης τόνισε ότι οι Πράσινοι Αυτοδιοικητικοί οφείλουν να θέτουν ξεκάθαρα:

• τη μείωση των ΙΧ,
• την ενίσχυση ΜΜΜ και ποδηλάτου,
• τη στροφή σε βιώσιμες, καθαρές και κοινωνικά δίκαιες μεταφορές,
• την αναδιοργάνωση του αστικού χώρου με κριτήριο τον άνθρωπο και το κλίμα.

Δεν χρειάζεται – όπως είπε – να περιμένουμε μια «τέλεια» συνολική ανατροπή, αλλά να στοχεύσουμε σε μικρές δομικές αλλαγές με οραματικό προσανατολισμό, βήμα-βήμα.

Η παρέμβασή του κατέληξε με ένα σαφές μήνυμα:
Οι προτάσεις για τις μεταφορές των Πράσινων πρέπει να υπηρετούν τη βιώσιμη κινητικότητα και τη μείωση της κλιματικής επιβάρυνσης, με κέντρο τον πολίτη και όχι το αυτοκίνητο, και να εντάσσονται στον πυρήνα του πράσινου αυτοδιοικητικού προγράμματος.

Δείτε εδώ το video της παρουσίασης