Ο πρώην Υπουργός και βουλευτής Γιώργος Δημαράς, παρουσίασε μια ολοκληρωμένη πρόταση οικολογικής χωροταξίας και ανασχεδιασμού των ελληνικών πόλεων. Όπως τόνισε, η κλιματική κρίση θέτει τις πόλεις –ιδίως τις υπερδομημένες περιοχές όπως η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη και η Πάτρα– μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα:

• Αν η μέση παγκόσμια θερμοκρασία αυξηθεί κατά +2°C,
  στις πόλεις η αύξηση θα φτάσει τους +5 έως +7°C, ανάλογα με το ποσοστό μπετόν και την έλλειψη πρασίνου.

Η Αθήνα, χαρακτηριστικό παράδειγμα, διαθέτει μόλις 1 τ.μ. πρασίνου ανά κάτοικο, τη στιγμή που το ευρωπαϊκό πρότυπο ορίζει ως ελάχιστο τα 9 τ.μ.. Η ανισορροπία αυτή, σύμφωνα με τον κ. Δημαρά, υπογραμμίζει την άμεση ανάγκη για δημιουργία διάσπαρτων πράσινων νησίδων και ευρύτερων κοινόχρηστων χώρων.

Τα κτίρια των ελληνικών πόλεων «γερνούν» – Το αόρατο πρόβλημα της στατικής αντοχής

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην ηλικία του κτιριακού αποθέματος.
Στην Αθήνα, μεγάλο μέρος των κτιρίων είναι 70–80 ετών. Παρά τη συζήτηση γύρω από την ενεργειακή αναβάθμιση, ένα κρίσιμο ζήτημα –η στατική επάρκεια– παραμένει στο περιθώριο.

Ο κ. Δημαράς υπενθύμισε ότι:

• Το σκυρόδεμα μετά τα 40–50 χρόνια αρχίζει να παρουσιάζει μείωση αντοχής,
• Οι ειδικοί εκτιμούν ότι τα περισσότερα κτίρια έχουν ωφέλιμη διάρκεια ζωής περίπου 100 χρόνια,
• Η συνεχής ανακαίνιση με θερμοπροσόψεις κρύβει το δομικό πρόβλημα και δημιουργεί ψευδαίσθηση ασφάλειας.

«Δεν μπορούμε να μιλάμε για βιώσιμη πόλη όταν τα κτίριά της φτάνουν στο τέλος της ζωής τους χωρίς συνολικό σχεδιασμό. Αν συνεχίσουμε να ανακατασκευάζουμε με τους ίδιους όρους δόμησης, οι πόλεις μας δεν θα έχουν μέλλον», υπογράμμισε.

Ανάγκη για συνολικό επανασχεδιασμό – Νέοι όροι δόμησης και αύξηση του πρασίνου

Ο πρώην Υπουργός πρότεινε έναν φιλόδοξο αλλά αναγκαίο ανασχεδιασμό των πόλεων, με:

• αύξηση των κοινόχρηστων χώρων,
• δημιουργία νέων πράσινων περιοχών,
• μείωση του συντελεστή δόμησης,
• αξιολόγηση της στατικής αντοχής των παλιών κτιρίων,
• χωρική ανασυγκρότηση σε ευρύτερες πολεοδομικές ενότητες.

Σημείωσε επίσης ότι μεμονωμένες ενέργειες –όπως οι θερμοπροσόψεις χωρίς ταυτόχρονη στατική μελέτη– οδηγούν σε λύσεις χωρίς βάθος.
Παράλληλα, άσκησε κριτική στο Νέο Οικοδομικό Κανονισμό, ο οποίος, μέσα από τα κίνητρα ενεργειακής αναβάθμισης, οδήγησε σε αύξηση του όγκου μπετόν στις μεγάλες πόλεις, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο το μικροκλίμα.

Τα θεσμικά εμπόδια – Το ΓΟΚ, ο ΝΟΚ και η αδυναμία διάνοιξης νέων κοινόχρηστων χώρων

Ο κ. Δημαράς αναφέρθηκε στα θεσμικά εμπόδια που καθιστούν δύσκολη τη δημιουργία νέων δημόσιων χώρων. Το άρθρο 33 του ΓΟΚ (και του ΝΟΚ), όπως ανέφερε, δυσκολεύει ακόμη και την αγορά μικρών οικοπέδων για τη δημιουργία πλατειών.

Επιπλέον, νομικά –ακόμη και συνταγματικά– ζητήματα περιορίζουν τις δυνατότητες ριζικού επανασχεδιασμού μεγάλων τμημάτων των πόλεων, παρότι αυτό κρίνεται αναγκαίο για την επόμενη 30ετία ή 50ετία.

Αποκέντρωση πληθυσμού και αναζωογόνηση περιοχών

Η πρόταση ενσωματώνει και τη λογική της αποκέντρωσης, με:

• κίνητρα για μετακίνηση πληθυσμού από τα υπερφορτωμένα κέντρα,
• ανακατασκευή παλιών κτιρίων,
• δημιουργία νέων, πράσινων και εμπορικά αναβαθμισμένων περιοχών.

Όπως σημείωσε, τέτοιες προτάσεις είχαν συζητηθεί ήδη από την εποχή του δημάρχου Γιώργου Καμίνη, αλλά συχνά συναντούσαν αντιδράσεις από υπηρεσίες και πολιτική ηγεσία, λόγω της τεχνικής και θεσμικής πολυπλοκότητας.

Συμπέρασμα – Ώρα για πραγματικό πράσινο μετασχηματισμό

Η ημερίδα ανέδειξε ότι το μέλλον των πόλεών μας εξαρτάται από το αν η Αυτοδιοίκηση –δήμοι και περιφέρειες– θα τολμήσει να υιοθετήσει ένα νέο μοντέλο πολεοδομικού σχεδιασμού.
Οι συμμετέχοντες συμφώνησαν ότι, χωρίς:

• σαφές θεσμικό πλαίσιο,
• γενναίες αλλαγές στον τρόπο δόμησης,
• επενδύσεις στο πράσινο,
• μακροπρόθεσμη στρατηγική αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης,

οι ελληνικές πόλεις κινδυνεύουν να παραμείνουν μη βιώσιμες και ευάλωτες.

Δείτε το video